Patron

patronMichał Janik - rodak ulanowski i potomek starej flisackiej rodziny, z wykształcenia doktor filozofii, ceniony pedagog oraz historyk i krytyk literacki. "Byłem na wskroś szczery i otwarty i chodziłem tylko prostymi drogami" pisał o sobie we "Wspomnieniach mojego życia", które znajdują się w rękopisie.

Urodził się 22 października 1874 roku w Ulanowie. Jego ojciec Ludwik był burmistrzem miasta, matka Bronisława z Mściszów była osobą mądrą i szlachetną, dla niej przez całe życie zachował uczucie miłości. Szczególne więzy łączyły go z dziadkiem Michałem Janikiem, który był uczestnikiem powstania styczniowego i zaszczepił małemu Michałowi zamiłowanie do nauki, ucząc go czytania i pisania. Rodzice wcześnie posłali go do szkoły i po ukończeniu czterech klas szkoły ludowej kontynuował w latach 1885 - 1892 naukę w gimnazjum klasycznym w Rzeszowie. Będąc w drugiej klasie wstąpił do tajnej organizacji patriotycznej "Biały Orzeł". Tutaj potajemnie poznawał historię Polski, literaturę i pieśni patriotyczne, ćwiczył się w strzelaniu.

Studia rozpoczął w roku akademickim 1892/93 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Lwowskiego, ale po roku przeniósł się na Wydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tylko silne pragnienie zdobycia wiedzy pozwoliło mu przetrwać ciężkie lata studiów, bo bieda dawała mu się nieraz we znaki. Będąc studentem UJ uczęszczał na zajęcia z językoznawstwa, wykłady z różnych literatur, historii polskiej i powszechnej, filozofii i historii sztuki. W roku 1897 ukończył Uniwersytet Jagielloński a w następnym roku złożył egzamin nauczycielski, który dawał mu prawo nauczania języka polskiego i literatury klasycznej w szkołach średnich.

W latach 1896 - 1898 uczył w gimnazjum w Krakowie Podgórzu, a w roku 1898 objął posadę nauczyciela języka polskiego prywatnym gimnazjum polskim w Cieszynie. Przebywając na Śląsku Cieszyńskim brał czynny udział w życiu narodowym. Dużym sukcesem młodego pedagoga była nagroda za pracę naukową w dziedzinie językoznawstwa przyznana przez Akademię Umiejętności w Krakowie i przyjęcie go w poczet członków Akademii. Od roku 1900 pracował w szkolnictwie państwowym w Galicji: w Brodach, Złoczowie, Przemyślu i Wadowicach a od roku 1904 pracował w szkole realnej we Lwowie.

Liczne publikacje oraz tytuł doktora filozofii uzyskany w 1902 roku świadczyły o jego owocnej pracy naukowej. We Lwowie obok pracy pedagogicznej i naukowej zajmował się też działalnością społeczną i polityczną. W 1905 został radnym lwowskim i współpracował z "Kurierem Lwowskim", dziennikiem "Wiek Nowy" oraz tygodnikiem "Życie". Jego ożywiona działalność przysporzyła mu wrogów i otrzymał nakaz przeniesienia do pracy w Dębicy. Nie podporządkował się nakazowi i pozostał we Lwowie. Po licznych dochodzeniach i odwołaniach do Ministerstwa Wyznań i Oświaty w Wiedniu przeniesiony został w stan spoczynku w roku 1912.

Pierwsza wojna światowa zastała go we Włoszech. Wrócił do Lwowa, gdzie został wcielony do wojska Austro-Węgier. Uwolniony od służby wojskowej przez przyjaciela, pracował na rzecz Legionów Józefa Piłsudskiego. Od 1916 roku wrócił do pracy w szkolnictwie i wykładał na UJ dydaktykę języka i literaturę polską. W 1923 roku objął stanowisko inspektora szkół podstawowych w Krakowie, założył wówczas szkołę dla młodzieży upośledzonej.

W 1928 roku wydał swe dzieło "Dzieje Polaków na Syberii". Z powodu konfliktu z kuratorem okręgu szkolnego w Krakowie został ponownie przeniesiony w stan spoczynku. W 1935 roku wrócił do rodzinnego miasteczka, gdzie zastała go II wojna światowa. W okresie okupacji hitlerowskiej brał udział w tajnym nauczaniu na terenie Lwowa. W sierpniu 1944 roku został mianowany kuratorem rzeszowskiego okręgu szkolnego i zajął się organizowaniem i uruchamianiem szkół. Gdy został zwolniony z tego stanowiska, wrócił w 1945 roku do rodzinnego Ulanowa.

Zmarł 11 października 1948 roku. Michał Janik był ambitnym naukowcem i wybitnym pedagogiem. Wielkim celem jego życia była niepodległość Polski oraz wychowanie młodego pokolenia gotowego do pracy w odrodzonej Rzeczpospolitej. W jego szkole przyszłości: "dziatwa poznaje (...) dobro i piękno, uczy się konstytucji krajowej i obowiązków obywatelskich, sposobi się odpowiednio do skłonności, temperamentu i zdolności do wszelkich zawodów potrzebnych społeczeństwu".